Hoe christenen zich inzetten voor overlevenden van de Holocaust

Hier is het laatste nieuws van het ICEJ-team in ons tehuis voor overlevenden van de Holocaust in Haifa.

Internationale Herdenkingsdag voor de Holocaust
Op 27 januari was het 81 jaar geleden dat het vernietigingskamp Auschwitz-Birkenau in Polen werd bevrijd. Terwijl de wereld op deze door de VN aangewezen dag stil stond bij de zes miljoen Joodse slachtoffers van de Shoah, herdacht het ICEJ Haifa Home for Holocaust Survivors deze gebeurtenis met een ontroerende ceremonie in een plaatselijk cultureel centrum. 

Toen we aankwamen, reed een bus vol met onze bewoners de evenementenhal binnen. Het was een indrukwekkend gezicht om deze overlevenden van de Holocaust, van wie velen nu een rollator gebruiken of steunen op de armen van jonge vrijwilligers, samen te zien zitten en met elkaar te praten. Dit zijn de gezichten van mensen die de getto’s, de kampen, de dodenmarsen en nog veel meer hebben overleefd. Je zag hoe ze naar elkaar toe leunden, in het Hebreeuws, Russisch en Jiddisch spraken en een band deelden die maar weinig anderen volledig kunnen begrijpen. 

Ze werden vergezeld door een grote, diverse menigte. Naast de overlevenden waren er jonge IDF-soldaten, lokale schoolkinderen en families van verschillende generaties. Ook hoogwaardigheidsbekleders en ambtenaren, waaronder de Israëlische minister van Energie, Eli Cohen, en vertegenwoordigers van verschillende buitenlandse ambassades, vulden de zaal. 

Het programma was een plechtige gebeurtenis, met onder meer traditionele herdenkingsgebeden. De sprekers op het podium keken niet alleen terug op de donkere tijden van de Tweede Wereldoorlog, maar spraken ook met urgentie over het huidige mondiale klimaat. Een belangrijk aandachtspunt van de avond was de sterke toename van antisemitisme wereldwijd. Voor de overlevenden die naar deze toespraken luisterden, waren dit geen abstracte zorgen, maar herinneringen aan dezelfde haat die zij decennia geleden hadden meegemaakt. Ondanks het zware onderwerp zorgde de aanwezigheid van zoveel verschillende groepen die hun steun betuigden aan de overlevenden van de Holocaust voor een krachtige sfeer van solidariteit. 

Aan het einde van de ceremonie was er een speciale presentatie ter ere van ICEJ-voorzitter Dr. Jürgen Bühler voor de decennialange toegewijde zorg van de Christian Embassy voor overlevenden van de Holocaust. In zijn reactie haalde Dr. Bühler uit de Torah-lezing van die week in Exodus 17. 

Hij herinnerde zich hoe Jozua tegen de Amalekieten vocht terwijl Mozes de staf van God omhoog hield. Zolang Mozes’ handen omhoog waren, had Israël de overhand; toen ze zwaar werden, kreeg de vijand de overhand. Aäron en Hur kwamen tussenbeide om zijn armen te ondersteunen totdat de overwinning behaald was. 

“Wij als christenen vertegenwoordigen Aäron en Hur”, vertelde Dr. Bühler. “Wij zijn hier om de handen van Israël omhoog te houden in gebed en praktische steun, terwijl zij geconfronteerd worden met degenen die hun ondergang nastreven.” 

De ceremonie werd afgesloten met basisschoolkinderen op het podium en de rest van het publiek dat het Israëlische volkslied HaTikvah (“De Hoop”) zong. Hun jonge stemmen werkten als een verzachtende balsem en herinnerden iedereen eraan dat het volk van Israël inderdaad leeft en dat we het voorrecht hebben om in onze tijd getuige te zijn van Gods trouw aan Zijn Woord.
 
 “Ik ben niet alleen”
Toen de bewoners die avond naar huis terugkeerden, waren ze vermoeid maar zichtbaar ontroerd. Voor velen, zoals Naomi, was het grootste geschenk het besef dat ze niet vergeten zijn.  

“Het is zo’n voorrecht om hier te wonen en niet alleen te zijn”, vertelde Naomi toen ze terug naar haar appartement werd begeleid. “Om een gemeenschap van vrienden te hebben, samen te eten en personeel dat op alle mogelijke manieren voor ons zorgt… Ik voel me echt gezegend.”
 
 Enkele feiten over overlevenden van de Holocaust:
In januari 2026 woonden er 111.000 overlevenden van de Holocaust in Israël (Ministerie van Welzijn). 

Israël herbergt iets meer dan 50% van de naar schatting 196.000 overlevenden van de Holocaust die wereldwijd nog in leven zijn. 

Ongeveer 37% van de Holocaust-overlevenden die in Israël wonen, komt uit de voormalige Sovjet-Unie. 

De gemiddelde leeftijd van Holocaust-overlevenden is vandaag 87-88 jaar.
 
 Hoop en genezing na het overleven
Het trauma van de Holocaust eindigde niet met de bevrijding van de nazikampen door de geallieerden. De littekens bleven diep in de overlevenden gegrift en werden vaak doorgegeven aan de volgende generatie. Onderzoek toont aan dat veel kinderen van overlevenden onzichtbare wonden dragen, meer last hebben van angst, depressie en zelfs PTSS, omdat ze zijn opgegroeid in gezinnen die gekenmerkt werden door verlies, angst en overleven. 

In het Haifa Home zien we deze realiteit elke dag. Maar we zijn ook getuige van iets krachtigs: wanneer overlevenden worden omringd door waardigheid, vreugde en een liefdevolle gemeenschap, vindt er genezing plaats die veel verder reikt dan hen alleen, en ook hun kinderen en kleinkinderen raakt. 

Noa Eldar Zakai begrijpt dit heel goed. 

Een keer per week leidt Noa muziek- en bewegingssessies voor onze bewoners, waarbij ze gebruikmaakt van de Ronnie Gardiner-methode van ritmische oefeningen die het lichaam en de hersenen activeren. 

“Elke keer als ze klaar zijn, gaan ze met een glimlach weg”, vertelde Noa ons. 

Noa’s liefde voor overlevenden van de Holocaust is heel persoonlijk. Haar beide ouders hebben het overleefd: haar vader door uit Joegoslavië te vluchten, haar moeder door Auschwitz te overleven. Ze was pas 17 toen ze naar de kampen werd gedeporteerd. Niemand van haar familie keerde terug. 

Hoewel Noa’s ouders hun leven in Israël weer opbouwden, liet het trauma hen nooit helemaal los. Haar moeder kampte jarenlang met een ernstige depressie en pleegde zelfmoord toen Noa nog maar tien jaar oud was. 

“Het heeft een leegte in mijn leven achtergelaten”, vertelde Noa. “Ik was boos, jaloers op gezinnen die zich normaal voelden – en diep bedroefd om wat mijn moeder had moeten doorstaan.” 

Jaren later, tijdens een bezoek aan de geboorteplaats van haar ouders met haar vader en oudere zus, kwamen verhalen naar boven over de moed en kracht van haar moeder, maar ook over de onbeschrijfelijke gruweldaden die ze in Auschwitz had moeten doorstaan. 

Afgelopen zomer is Noa begonnen met werken in het Haifa Home. 

“Ik woonde al jaren in Haifa en wist niet dat deze plek bestond. Het heeft een hele nieuwe wereld voor mij geopend”, zei ze. 

Wat haar het meest opviel, was het concept van het Haifa Home zelf. Aan de ene kant kunnen bewoners die in een paar aangrenzende straten in Haifa in hun eigen huis wonen, genieten van gesprekken met verschillende jongere buren, dagelijks kinderen horen spelen en lachen in nabijgelegen scholen, katten door de straten zien zwerven, verjaardagen vieren, feestdagen delen en omringd worden door oprechte liefde. Dit staat in schril contrast met veel van de chique, dure bejaardentehuizen, waar senioren alles hebben, maar volledig zijn afgesneden van de samenleving. 

In ons geval heeft het concept van een Israëlische liefdadigheidsinstelling die nauw samenwerkt met een christelijke organisatie die buitenlandse niet-Joden vertegenwoordigt – de ICEJ – haar in veel opzichten verbaasd.   

“De ontdekking dat christenen over de hele wereld van Israël houden en ons steunen, heeft me met hoop vervuld”, vertelde Noa. “Als Israëlische jood heb ik altijd geloofd dat iedereen ons haat, dus het doet me veel plezier dat er christenen zijn die van Israël houden. Ik kan alleen maar hopen dat er meer mensen zoals u zullen zijn die ons niet zo haten en ons een beetje beter begrijpen.” 

“Na het trauma van de recente oorlog begrijp ik zonder twijfel dat mijn plaats in Israël is”, vervolgde ze. “De overlevenden blijven mij in dit geloof en begrip sterken, ondanks alle oorlogen en moeilijkheden.” 

Door met medeleven en waardigheid voor holocaustoverlevenden te zorgen, eren we niet alleen het verleden, maar helpen we ook generaties te genezen.
 
 Tu BiShvat – Het Joodse Nieuwjaar voor bomen
De Joodse feestdag Tu BiShvat valt op de vijftiende dag van de Hebreeuwse maand Shvat en wordt in Israël gevierd door bomen te planten en gedroogd fruit te eten, een mooie herinnering aan vernieuwing en Gods voorzienigheid door het land. Het is nog midden in de winter in Israël, maar het leven van de lente is niet ver meer.  

In onze kunstzinnige therapieklas vulden Tu BiShvat-liederen de ruimte, waardoor er een vreugdevolle en vredige sfeer ontstond. Samen stonden we dankbaar stil bij de vruchten van dit land en de winterregens die ervoor zorgen dat de natuur weer tot bloei komt.  

Elke bewoner kreeg een bloempot om in de geest van de feestdagen te versieren, met kleuren die staan voor leven, licht en liefde.  

“Ik kom altijd als je iets speciaals doet in deze klas”, vertelde Chaya aan onze kunstzinnig therapeut Nancy. “Elke keer als je iets moois maakt, is de sfeer zo aangenaam en respectvol. Ik kom graag, ook al kan ik niet zo goed zien.”  

Aan het einde van de sessie vertrokken de bewoners met een klein cadeautasje met gedroogd fruit en hun versierde bloempot, compleet met een kleurrijke plant om een beetje lente in huis te halen.  

Wilt u de speciale missie van Haifa Home steunen door een donatie te doen voor Haifa Home voor Holocaust overlevenden?

door Yudit Setz