“…opdat jullie weten welke weg jullie moeten inslaan, want jullie zijn deze weg nog nooit eerder gegaan.” (Jozua 3:4)

Soms leidt God Zijn volk langs onbekende wegen. Hij openbaart de eerste stap op een bepaald pad, en pas veel later kijken we terug en zien we hoe Hij verschillende wegen met elkaar heeft verbonden. Dat is het verhaal van Homecare. 

Toen de wereld in 1991 getuige was van de dramatische val van het IJzeren Gordijn, ging daarmee ook de deur open voor een miljoen Sovjet-Joden om massaal naar hun voorouderlijk thuisland Israël te trekken. 

De profetie ging voor onze ogen in vervulling. „Zie, Ik zal hen uit het noorden halen en hen verzamelen van de uiteinden der aarde. Onder hen zullen de blinden en de verlamden zijn, de zwangere vrouw en de vrouw die in barensnood is, allen samen; een grote menigte zal daarheen terugkeren.” (Jeremia 31:8) 

Als reactie op de ongeveer 5.000 Joodse immigranten die per maand arriveerden, werd de afdeling Sovjet-Joden van de ICEJ een spannend nieuw hoofdstuk in de jonge geschiedenis van de Christian Embassy. 

Bovendien zagen Nederlandse christenen die als vrijwilliger in Israël werkzaam waren in dat de nieuwkomers hulp nodig hadden, en zetten zij een programma op om oudere nieuwe immigranten thuis basisverpleging te bieden. In 1996 werd dit door God ingegeven initiatief door de ICEJ overgenomen onder dezelfde naam “Homecare” en werd het een essentieel onderdeel van onze afdeling Sovjet-Joden. 

Zo kwamen de wegen samen! Het nieuwe ICEJ Homecare-team bestond uit Nederlandse en Finse verpleegkundigen die een hechte band hadden opgebouwd bij het verlenen van doorlopende zorg aan Russische immigranten, waaronder ouderen, hulpbehoevenden, overlevenden van de Holocaust en jonge gezinnen. 

Toen het nieuws zich verspreidde dat christenen uit vele landen aanwezig waren om te helpen, begonnen de hulpverzoeken binnen te komen. De oorspronkelijke opdracht van de ICEJ, „Troost, troost mijn volk“, vond opnieuw een praktische manier om vervuld te worden.
 
 Een auto staat gelijk aan dankbaarheid
Het Homecare-team nam aanvankelijk de bus voor onze dagelijkse bezoeken, wat zo zijn voordelen had, maar extra tijd kostte. Daarom stelde ICEJ-Finland uiteindelijk een auto ter beschikking voor het verpleegwerk, waardoor we ons bereik konden vergroten. De Homecare-auto werd een belangrijk hulpmiddel om de bediening van Homecare uit te breiden naar veel meer joodse huishoudens in het hele land. Van wekelijkse huisbezoeken in Jeruzalem begonnen we Israël van noord naar zuid te bestrijken. Voor veel oudere immigranten die met eenzaamheid te maken hadden, werden onze Homecare-bezoeken een hoogtepunt. 

Toen ik begon met mijn werk in de thuiszorg onder Russische immigranten, besloot ik Russisch te gaan leren. Het was niet gemakkelijk, maar ik merkte dat taalfoutjes voor een lach konden zorgen en een eenzaam hart konden opvrolijken. Ik leerde erop te vertrouwen dat de Heer zelfs mijn fouten ten goede zou gebruiken. Ik leerde ook dat de taal van ons hart het luidst spreekt – een taal die niet uit woorden bestaat, maar uit daden. 

Sinds die bescheiden beginjaren zet Homecare zich met medeleven in om het leven van mensen te verbeteren, één leven tegelijk! 

“Ze hebben me niet uit plichtsbesef geholpen, maar vanuit hun hart”, zei een vrouw uit Oekraïne over ICEJ Homecare. 

Na 30 jaar in dit werk is het bijna onmogelijk om een favoriet verhaal te kiezen, want elke persoon is bijzonder en elk verhaal is uniek. 

Ik herinner me de wekelijkse bezoeken aan een eenzame, bejaarde Russisch-joodse vrouw in een verzorgingstehuis. Op een dag vertelde ze me over de oorlog, omdat het in Rusland Bevrijdingsdag was, de dag waarop het einde van de Tweede Wereldoorlog werd herdacht. Haar broer was als soldaat omgekomen en haar grootouders waren doodgeschoten en in een massagraf begraven. Ze heeft zoveel doorstaan; wie kan haar meer troosten dan de Heer? Toen ik het haar vroeg, zei ze: „Ik weet dat Hij dat doet.“ Toen ik verder vroeg, antwoordde ze: “Omdat Hij jou vandaag naar mij heeft gestuurd.” Plotseling kreeg het bezoek meer betekenis.

Zestien jaar met Sara
Het thuiszorgteam heeft Sara en haar moeder ook zestien jaar lang ondersteund. In het begin waren ze teruggetrokken en vertrouwden ze niemand; ze lieten alleen hun voeten wassen voordat ze hulp bij het douchen toelieten. Nadat de moeder, een rechtschapen joodse vrouw, op 97-jarige leeftijd was overleden, was Sara diep in de war. Ze hadden 72 jaar samen gewoond. Ik bleef haar bezoeken in het bejaardentehuis en ze was altijd blij me te zien. 

Toen werd ze plotseling ziek en lag ze enkele zware weken in het ziekenhuis. Op een avond, vlak voordat ze overleed, zat ik aan haar bed, hield haar hand vast en dacht terug aan onze zestien jaar samen. Ik had het gevoel dat Sara de kern van Thuiszorg belichaamde: het reiken naar het onzichtbare. Die nacht stierf Sara en werd ze begraven, nadat ze haar droom om terug te keren naar Israël had vervuld.
 
 Een vol leven voor Sima
Ik denk ook aan Sima, die samen met haar dochter in Jeruzalem woont. Het was een prachtige winterdag toen ik haar een bezoek bracht. Ik had een paar rozen uit de tuin voor Sima meegenomen. Toen ik binnenkwam, zat ze aan de keukentafel en ik voelde me welkom omdat ze op me had gewacht. Het was Sima’s verjaardag, en ze was honderd jaar oud! 

Sima werd geboren in het tsaristische Rusland, vóór de revolutie van 1917. Maar ze groeide op onder het communisme, maakte de Tweede Wereldoorlog mee en was ernstig ziek. Ze wist wat het betekende om te moeten overleven met de dagelijkse zorgen over het voorzien in voedsel voor haar gezin. Haar man stierf op jonge leeftijd. Op hoge leeftijd kwam ze met haar dochter naar Israël. 

Sima heeft mogen genieten van de liefde van haar kinderen, kleinkinderen en achterkleinkinderen. Toen ik haar vroeg wat haar het gelukkigst maakte in het leven, hoefde ze niet lang na te denken. Waar haar kinderen zijn, daar is zij gelukkig. 

Even later ging de computer over: iemand belde haar via Skype. Ze schuifelde met haar rollator naar de computer en raakte al snel in een levendig gesprek verwikkeld met een neef in Oekraïne. Van de Russische Revolutie tot een Skype-gesprek in Israël: Sima heeft een leven vol ervaringen achter de rug. Hoewel ze nog steeds moeite heeft met Hebreeuws en het op tijd betalen van rekeningen, voelt ze zich thuis in Israël. En ik ben me er vaak van bewust hoe ons werk in de thuiszorg verweven is met de ongelooflijke levensreizen van degenen voor wie we zorgen en hun levensveranderende aliyah naar het Joodse thuisland.
 
 Shlomo, de enige overlevende
Elke week bezoek ik ook een bejaard echtpaar in een voorstad van Jeruzalem waar veel Russische joden wonen. Het duurt meestal even voordat de deur opengaat. De kamer is schemerig, omdat de luiken meestal gesloten zijn om de zon buiten te houden. Hun meubels zijn oud. Shlomo’s gebedsvest hangt aan een haak. Shlomo ziet slecht, maar zegt trots dat hij 80% van het Joodse gebedenboek kent en nog steeds dagelijks naar de synagoge gaat. 

De oorlog heeft hem op jonge leeftijd diep gekwetst. Tijdens een bezoek wilde hij het verhaal vertellen van zijn gezin met acht kinderen, die allemaal bijbelse namen hadden, maar alleen hij had de oorlog overleefd. Terwijl hij sprak, rolden de tranen over zijn wangen en zijn vrouw drong er zachtjes op aan dat hij rustig aan zou doen, omdat het hem van streek maakte. Ik luisterde en vertrouwde erop dat hij getroost zou worden door een aandachtig oor. Met steun van ICEJ bracht ik een voedingssupplement mee dat ze zich niet kunnen veroorloven. Toen ik wegging, noemde Shlomo me een “shaliach b’shemo”, een boodschapper van God. Ik zweeg. Ik kan weinig voor hen doen, maar het betekent zoveel.
 
 Maria en de muizen
Ik bezocht eens een alleenstaande Russische moeder die met haar kinderen in een arme wijk aan de Israëlische kust woont. Maria wist dat ik zou komen en was blij me te zien. Het duurde even om aan de rommel te wennen – geen kasten, alleen stapels opgevouwen kleren tegen de grijze muren, verf die van het plafond afbladderde. Een kat sliep dicht bij Maria op de bank. 

“Deze is goed in het vangen van muizen,” zei ze. Ik vroeg: “Had je last van muizen?” Ze haalde walgend haar schouders op en zei: “Het was vreselijk.” 

Maria schaamde zich voor haar uiterlijk en haar benarde situatie. Troost komt niet door woorden of advies, maar door samen thee te drinken, met de kat op de bank en stapels kleren tegen de muur. Ik luisterde naar haar verhaal, naar haar gevoelens en haar behoeften. 

De thuiszorg heeft bijgedragen aan de tandheelkundige behandeling van Maria, en ze zei dat ze zich weer een beetje mens begint te voelen. Haar zelfrespect keert terug en ze is begonnen orde op zaken te stellen in huis. Er gloort hoop in een situatie die zo uitzichtloos leek.

Feestdagcadeaus vanuit het hart
Een ander belangrijk aspect van ons thuiszorgwerk is deze oudere immigranten te herinneren aan hun joodse afkomst. Omdat ze uit een communistisch systeem kwamen, waren velen afgesneden van hun geloof en kwamen ze in Israël aan met weinig kennis van de Bijbel. Tijdens de Joodse feestdagen hebben we vele levens geraakt door persoonlijk speciale cadeaus, traditionele etenswaren en een mooie kaart met een Bijbelvers te bezorgen. Sommigen bewaren die kaarten en halen ze tevoorschijn op eenzame momenten. 

Toen Noam, een overlevende van een getto en concentratiekamp, vorig jaar een supermarktbon en een kerstkaart ontving, bekeek hij ze aandachtig en zei: “De bon is een hulp voor mij, maar de kaart raakt mijn hart.”  

Er zijn nog veel meer verhalen te vertellen over de impact die ICEJ Homecare heeft op het leven van de ouderen en kwetsbare immigranten die wij begeleiden. Steun dit belangrijke werk alstublieft in gebed en door hieronder een donatie te doen.

Door Corrie Van Maanen