Vorige week stond er tijdens de Jerusalem Summit van de ICEJ een programmaonderdeel op het programma waarin werd teruggeblikt op de kerkgeschiedenis en met name op het Concilie van Nicea uit 325 n.Chr. Dit kerkconcilie stelde de Geloofsbelijdenis van Nicea op om de groeiende christelijke wereld te verenigen rond de goddelijkheid van Jezus, maar leidde de kerk daarmee ook weg van haar joodse wortels. Hier volgen fragmenten uit de presentatie over Nicea door ICEJ-voorzitter dr. Jürgen Bühler tijdens de Jerusalem Summit.

Het Concilie van Nicea werd 1700 jaar geleden bijeengeroepen, grotendeels om het geschil binnen de vroege Kerk over de goddelijkheid van Jezus op te lossen. Als reactie hierop stelden zij de Geloofsbelijdenis van Nicea op, waarin het concept van de Drie-eenheid werd aangenomen als tegenwicht voor de leer van Arius.

Keizer Constantijn riep het concilie ook bijeen om de feestdagen te harmoniseren, en met name om een datum vast te stellen waarop alle christenen Pasen zouden vieren. Ik ben ervan overtuigd dat er in de motieven van Constantijn een flinke dosis antisemitisme schuilging. Deze houding was wellicht niet bij alle daar verzamelde kerkvaders even sterk aanwezig. We weten het eigenlijk niet, omdat er geen notulen van het Concilie van Nicea zijn, en de bijeenkomst drie lange maanden duurde.

The emperor Constantine also summoned the Council to unify the holidays, and especially to settle on a date for all Christians to celebrate Easter. I do believe that, within the motivations of Constantine, there was a good dose of antisemitism. This spirit may not have been so present among all the Church fathers gathered there. We actually do not know, because there are no minutes from the Council of Nicaea, and they met for three long months.

Maar toen Constantijn later aan de kerken een nieuwe datum voor Pasen bekendmaakte, verklaarde hij in zijn synodale brief het volgende: „Toen de kwestie met betrekking tot het heilige Pasenfeest aan de orde kwam, was men algemeen van mening dat het wenselijk zou zijn dat iedereen het feest op één dag zou vieren. Want wat zou er mooier en wenselijker kunnen zijn dan te zien dat dit feest, waardoor wij de hoop op onsterfelijkheid ontvangen, door iedereen eensgezind en op dezelfde wijze wordt gevierd? Men verklaarde dat het bijzonder onwaardig was dat dit, het heiligste van alle feesten, de gebruiken en de berekeningen van de Joden zou volgen, die hun handen hadden bevuild met de meest afschuwelijke misdaden en wier geest verblind is.”

Dit was het tweede oecumenische concilie in de kerkgeschiedenis. Het eerste concilie vond hier in Jeruzalem plaats, zoals beschreven in Handelingen hoofdstuk 15. Tijdens dat concilie werden de deuren wijd opengezet voor heidenen om zich bij de kerk aan te sluiten. De grote vraag was: wat moeten we doen met al deze gelovigen in Yeshua die geen Joden zijn? Moeten zij zich laten besnijden of koosjer eten? Het concilie kwam overeen dat het enige wat zij hoeven te doen is in Yeshua geloven, cultureel respect tonen voor Joden en zich houden aan enkele door het concilie vastgestelde Noachidische voorschriften. Maar zij hebben de deuren wijd opengezet voor ons als heidenen.

Wat er in Nicea gebeurde, en kort daarna ook op andere concilies, was dat ze het voor joden vrijwel onmogelijk maakten om zich bij de Kerk aan te sluiten. Ze mochten hun joodse feestdagen niet meer vieren, niet meer naar de synagoge gaan en geen matze gebruiken om Pasen te vieren. En je mocht het geen Pesach noemen. Er was dus sprake van een volledige afwijzing van alles wat joods was, en dit begon in Nicea. Dit kwam niet zozeer door wat er in Nicea werd gezegd, maar door wat er opzettelijk werd weggelaten, om de kerk los te koppelen van elke joodse context.

Daarna volgden er verschillende concilies die de bewoordingen van de Geloofsbelijdenis van Nicea enigszins hebben aangepast. Er is dus een precedent voor het feit dat de Geloofsbelijdenis kleine wijzigingen ondergaat, terwijl de kernpunten ervan intact blijven.

De geloofsbelijdenis dat we hier vandaag willen publiceren, heeft weliswaar geen wereldwijd magisterium, maar we hebben het wel voorgelegd aan het magisterium van de ICEJ, aan sleutelfiguren en gerespecteerde theologen binnen onze beweging, en aan onze raad van toezicht.

In deze „Jeruzalemse geloofsbelijdenis van Nicea” hebben we de oorspronkelijke geloofsbelijdenis van Nicea ongewijzigd gelaten, omdat deze terecht de goddelijkheid bevestigd van Yeshua. Maar we waren van mening dat we hier in Jeruzalem de menselijkheid van Jezus als Jood moeten bevestigen, wat essentieel was om zijn geloofwaardigheid als de beloofde Messias te vestigen. Deze Verklaring heeft ook tot doel onze waardering te herstellen voor de unieke, centrale rol van Israël, de aartsvaders en de Hebreeuwse Geschriften bij het ontstaan en de ontwikkeling van het christelijk geloof vanaf het allereerste begin. Elke nieuwe zin die aan deze Verklaring is toegevoegd, is stevig verankerd in teksten en waarheden uit het Nieuwe Testament.

Uiteindelijk beoogt deze verklaring de historische verbintenis van de Kerk met het Joodse volk opnieuw te bevestigen, waarbij antisemitisme in al zijn vormen wordt verworpen en een op de Bijbel gebaseerd begrip van de relatie tussen de Kerk, Israël en het Joodse volk wordt bevorderd.

Wij nodigen u uit om u bij ons aan te sluiten door uw instemming te betuigen met de Jeruzalemse Geloofsbelijdenis van Nicea. Dit is vandaag de dag bijzonder nodig om binnen de bredere Kerk een meer bijbelse visie te herstellen op de rechtmatige plaats die Israël en het Joodse volk innamen en nog steeds innemen in Gods verlossingsplan.

Onderteken en deel alstublieft de Jeruzalemse Belijdenis van het Geloof van Nicea op: https://jerusalemsummit.icej.org/affirmation-sign

We invite you to join us by signifying your agreement with the Jerusalem Affirmation of the Nicene Faith. This is especially needed today to restore to the wider Church a more biblical view of the rightful place Israel and the Jewish people held and still hold in God’s redemptive purposes.

Please sign and share the Jerusalem Affirmation of the Nicene Faith at: https://jerusalemsummit.icej.org/affirmation-sign

Geschreven door dr. Jürgen Bühler, ICEJ President