Toen we na het bloedbad van 7 oktober voor het eerst terugkeerden naar Kfar Aza, leek een groot deel van de kibboets nog bijna bevroren op het moment van de aanval. Verbrande huizen, kogelgaten en verwoeste wijken vertelden het verhaal van wat daar was gebeurd, terwijl de meeste bewoners elders verbleven zonder dat er op korte termijn uitzicht was op terugkeer.

Drie jaar later is het beeld aan het veranderen. Overal in Kfar Aza zijn bouwwerkzaamheden te zien: huizen en gemeenschapsvoorzieningen worden hersteld of herbouwd, en plannen die tijdens de lange evacuatieperiode zijn ontwikkeld, krijgen eindelijk gestalte. Een daarvan is een nieuw centrum voor muziektherapie in het hart van de kibboets, gefinancierd door de International Christian Embassy Jerusalem.

Ons laatste bezoek vond plaats op de officiële herdenkingsdag op 7 oktober zelf, precies drie jaar nadat terroristen van Hamas Kfar Aza waren binnengedrongen en meer dan 80 inwoners hadden gedood of ontvoerd. In heel Israël werden herdenkingsceremonies gehouden, maar hier was de herdenking verbonden met specifieke huizen, paden en mensen die we hadden gekend.

Onder onze vrienden bevond zich Ofir Libshtein, voorzitter van de Regionale Raad van Sha’ar HaNegev, die groepen van de Christian Embassy had verwelkomd en jarenlang nauw met ons had samengewerkt. Hij kwam op de ochtend van 7 oktober om het leven terwijl hij hielp bij de verdediging van de regio. Terugkeren op de herdenkingsdag betekende een bezoek aan plaatsen die verbonden zijn met hem en anderen die zijn gesneuveld bij de verdediging van de kibboets, terwijl we tegelijkertijd konden zien hoeveel er is veranderd sinds die eerste moeilijke maanden.

En die verandering is ingrijpend. De wederopbouw van Kfar Aza gaat veel verder dan alleen het herstellen van beschadigde huizen. Een kibboets is gebaseerd op het gemeenschapsleven, en toen de bewoners werden geëvacueerd en over heel Israël verspreid raakten, werd dat sociale weefsel net zo goed verstoord als de fysieke verwoesting.

En daar komt het nieuwe centrum voor muziektherapie om de hoek kijken.

Het project, gelegen in het hart van Kfar Aza, zal voorzieningen bieden waar kinderen en volwassenen muziektherapie kunnen volgen, maar de plannen reiken veel verder dan alleen behandelkamers. Het centrum zal naar verwachting een bibliotheek en een café omvatten, en er wordt ook nagedacht over een podium. Het doel is om professionele traumabehandeling te combineren met een plek waar mensen elkaar weer kunnen ontmoeten, muziek kunnen maken en tijd met elkaar kunnen doorbrengen.

De behoefte blijft groot. ICEJ heeft eerder vernomen dat naar schatting 90% van de kinderen in Kfar Aza in de leeftijd van drie tot zes jaar na de terreuraanslag een of andere vorm van emotionele begeleiding nodig heeft. Bijna elk gezin heeft iemand verloren of heeft een nauwe band met iemand die is omgekomen, ontvoerd of gewond is geraakt.

Muziek speelt hier een bijzondere rol. Al vóór de aanslag was muziek een belangrijk onderdeel van het leven in Kfar Aza, en het nieuwe project is samen met de gemeenschap ontwikkeld, waarbij de prioriteiten van de gemeenschap centraal stonden. Na voltooiing is het niet louter bedoeld als weer een therapeutische instelling, maar als een knooppunt voor activiteiten en het gemeenschapsleven in de komende jaren.

Dit huis van muziek en gemeenschap maakt deel uit van een bredere inzet van de ICEJ voor Kfar Aza en andere gemeenschappen aan de grens met Gaza. Direct na 7 oktober waren de prioriteiten urgent en duidelijk: veiligheidsuitrusting, schuilplaatsen, tijdelijke huisvesting, noodvoorraden en hulp voor evacués. Drie jaar later verschuift de aandacht steeds meer naar projecten die gemeenschappen op de lange termijn weer op de been kunnen helpen.

Kfar Aza laat zien hoe ingewikkeld dat proces kan zijn. Sommige wijken hebben grote materiële schade opgelopen. Elders zijn de huizen weliswaar intact gebleven, maar zijn de bewoners om het leven gekomen of ontvoerd. De nieuwbouw vindt dan ook plaats naast gebouwen en locaties die pijnlijke herinneringen oproepen bij de families die terugkeren.

Op de herdenkingsdag zelf was dat contrast onmogelijk over het hoofd te zien. We liepen langs plekken waar leden van de gemeenschap drie jaar eerder hadden gevochten en waren omgekomen, terwijl vlakbij bouwvakkers aan het werk waren en de voorbereidingen voor nieuwe voorzieningen in volle gang waren.

Tijdens eerdere bezoeken bepaalden de ruïnes onvermijdelijk de beleving van Kfar Aza. Ze zijn er nog steeds, en de gemeenschap zal moeten beslissen hoe sommige ervan bewaard moeten blijven en in herinnering moeten worden gehouden. Maar ze vertellen niet langer het hele verhaal. Er zijn bouwplaatsen bijgekomen, 50 gezinnen zijn teruggekeerd en nieuwe gemeenschapsvoorzieningen gaan van de tekentafel naar de bouwfase.

Het centrum voor muziektherapie bevindt zich precies midden in deze overgang.

Na verloop van tijd zullen kinderen en volwassenen hier naartoe komen voor professionele therapie, maar mensen zullen hier ook komen om te repeteren, voorstellingen bij te wonen, een boek te lenen, koffie te drinken of gewoon hun buren te ontmoeten. Dit zijn alledaagse bezigheden, maar het herstellen van het gewone leven is precies wat de wederopbouw uiteindelijk vereist.

Dat was misschien wel het meest opvallende verschil tijdens dit jubileumbezoek. Drie jaar geleden werd Kfar Aza wereldwijd bekend door wat zich hier in een paar verschrikkelijke uren afspeelde. Vandaag staat de gemeenschap voor de veel langdurigere taak om te bepalen hoe het leven hier er de komende decennia uit zal zien.

Voor degenen onder ons die mensen kenden die zijn omgekomen, zal een terugkeer naar Kfar Aza altijd herinneringen aan 7 oktober oproepen. Dit jaar maakte het geluid van bouwwerkzaamheden echter ook deel uit van de ervaring. De littekens zijn nog steeds zichtbaar, maar daarnaast begint er weer een gemeenschap vorm te krijgen.

Het zal nog even duren voordat het muziektherapiecentrum klaar is, je kunt een steentje bijdragen aan de wederopbouw van plaatsen als Kfar Aza door een donatie te doen via doneren.icej.nl

Door Nick Hansen