“O, het Oosten is het Oosten, en het Westen is het Westen, en nooit zullen die twee elkaar ontmoeten.” Toen Rudyard Kipling deze woorden schreef in *The Ballad of East and West* (1889), had hij zich nauwelijks kunnen voorstellen dat een van de grootste verschillen tussen het Oosten en het Westen vandaag de dag betrekking zou hebben op de houding ten opzichte van het Joodse volk en de staat Israël.

Kipling werd geboren in Bombay, waar joden al eeuwenlang vreedzaam hadden geleefd. Ook ik ben opgegroeid in Bombay, omringd door herinneringen aan het opmerkelijke joodse erfgoed van India, waaronder de historische David Sassoon-bibliotheek. In tegenstelling tot Europa heeft India nooit een traditie van antisemitisme ontwikkeld. Joden woonden daar meer dan tweeduizend jaar zonder te worden blootgesteld aan door de staat gesteunde vervolging.

Die geschiedenis staat in schril contrast met het christelijke Europa. Terwijl Europa eeuwenlang getuige was van verdrijvingen, pogroms en uiteindelijk de Holocaust, heeft India Joodse gemeenschappen altijd met open armen ontvangen. Het is een van de grote ironieën van de geschiedenis dat een overwegend niet-christelijke beschaving het Joodse volk beschermde, terwijl een groot deel van het christendom hen afwees.

Vandaag ontvouwt zich weer een ironische situatie.

In grote delen van de westerse kerk wint de vervangingstheologie weer aan invloed, waarbij vaak vraagtekens worden geplaatst bij de blijvende plaats van Israël in Gods plannen. Ondertussen omarmen kerken in heel Azië, Afrika en Latijns-Amerika het christelijk zionisme met steeds grotere overtuiging.

Zoals Thomas Fretwell opmerkt maken regio’s, die ooit bekend stonden om de bevrijdingstheologie, een opmerkelijke opmars van het christelijk zionisme mee, terwijl traditionele bolwerken in Europa en Noord-Amerika steeds meer afglijden naar de vervangingstheologie. Historicus Daniel Hummel merkt eveneens op dat het zwaartepunt van de beweging definitief is verschoven naar het Globale Zuiden.

Deze verschuiving kan niet louter worden verklaard door het pinksterchristendom of de welvaartstheologie. Het weerspiegelt veeleer een nieuwe interpretatie van de Schrift.

Voor veel gelovigen in het Zuiden is Israël niet in de eerste plaats een politieke kwestie of een eschatologische curiositeit. Het is het bewijs dat God Zijn verbond nakomt. Als God trouw blijft aan Zijn beloften aan Israël, ondanks eeuwen van ballingschap en lijden, dan kunnen christenen erop vertrouwen dat Hij trouw blijft aan elke belofte die Hij in Christus heeft gedaan.

Dit perspectief brengt het bijbelse thema van de zegen op natuurlijke wijze weer tot leven.

Vanaf Abraham verklaarde God: „Ik zal hen zegenen die jou zegenen”, en beloofde Hij dat alle volken door Israël gezegend zouden worden. Het Nieuwe Testament maakt die belofte nooit ongedaan. Integendeel, gelovige heidenen worden uit genade opgenomen in Gods verlossingsplan, terwijl Israël zijn unieke plaats in het verbond binnen de heilsgeschiedenis blijft innemen.

Steun aan Israël is dan ook niet louter een politieke voorkeur. Het vloeit voort uit vertrouwen in het karakter van God Zelf. Het voortbestaan van Israël toont aan dat Gods beloften onherroepelijk zijn en dat Zijn verbondsgetrouwheid door de geschiedenis heen standhoudt.

Dit verklaart mede waarom het christelijk zionisme zo’n sterke weerklank vindt in het hele Zuiden. Kerken die armoede, vervolging en instabiliteit hebben meegemaakt, herkennen zich direct in het bijbelse verhaal van Israël over ballingschap, herstel en hoop. Zij zien Israël niet als een koloniaal project, maar als een levend getuigenis van Gods trouw.

De opmerkelijke groei van het christelijk zionisme in Afrika, Azië en Latijns-Amerika is dan ook meer dan alleen een demografische trend. Het duidt op een theologische heropleving. Deze kerken hebben de zegen herontdekt als een essentieel onderdeel van het fundament van het geloof: de God die Zijn beloften aan de aartsvaders heeft vervuld, die trouw blijft aan Israël, is dezelfde God die de volken verlossing heeft gebracht door Jezus, de Joodse Messias.

Misschien geldt Kiplings beroemde opmerking niet meer. In het debat over Israël zijn Oost en West inderdaad met elkaar in aanraking gekomen. Maar niet op de manier die hij zich had voorgesteld. Het zijn in toenemende mate de kerken van het Globale Zuiden die het Westen herinneren aan een bijbelse waarheid die het ooit vol vertrouwen verkondigde: Gods trouw aan Israël blijft goed nieuws voor alle volken.

Door dominee-kanunnik dr. Jules Gomes