De uitslag van de Israëlische verkiezingen van dinsdag is nog onduidelijk en verandert met het uur, nu de stemmen worden geteld. Maar ik wil graag enkele eerste gedachten delen over de verkiezingen en hoe de situatie zich zou kunnen ontwikkelen tegen de tijd dat de definitieve uitslag vrijdag bekend wordt gemaakt.

De peilingen zaten er, zoals te verwachten was, opnieuw naast, zowel vóór de verkiezingsdag als direct nadat de stembussen waren gesloten. De afgelopen weken gaven de kiezerspeilingen van de reguliere media aan dat de belangrijkste uitdager, Gadi Eisenkot, en zijn ‘veranderingsblok’ een lichte voorsprong hadden op de al lang zittende premier Benjamin Netanyahu en zijn traditionele religieuze partners aan de rechterzijde, hoewel beide partijen nog ver verwijderd waren van het behalen van een meerderheid van 61 zetels in de Knesset.

Toen de stembussen dinsdagavond sloten, maakten de drie belangrijkste Israëlische tv-zenders (11, 12 en 13) de resultaten van de exit polls bekend, die allemaal nauw met elkaar overeenkwamen: Bibi’s Likud lag net voor op Eisenkot’s Yashar! partij met ongeveer twee zetels (ongeveer 24 tegen 22), maar het ‘veranderingsblok’ lag ongeveer twee zetels voor op het kamp van Netanyahu (52 tegen 50). Dat kwam over het algemeen overeen met de peilingen voorafgaand aan de verkiezingen. De pro-Bibi-zender 14 publiceerde gisteravond echter een uitschieter in de peilingen, waarin het blok van Netanyahu op 60 zetels werd geschat, slechts één zetel te weinig voor de benodigde meerderheid. Dat was te verwachten, aangezien Zender 14 gebruikmaakt van hetzelfde opinieonderzoeksbureau dat ook de interne peilingen voor de Likud uitvoert.

Gisteravond had ik het gevoel dat de werkelijke uitslag waarschijnlijk ergens tussenin lag, waarbij Likud een kleine voorsprong had op Yashar en het blok van Netanyahu een kleine voorsprong had op Eisenkot, maar beide nog steeds niet de magische 61 zetels in de Knesset haalden.

De grootste verrassing van de avond was de recordhoge opkomst onder Israëlische Arabieren, waardoor zij naar verwachting 17 tot 18 zetels zullen behalen – hun hoogste aantal ooit! Dit was grotendeels een proteststem tegen de anti-Arabische retoriek en capriolen van de extreemrechtse minister Itamar Ben Gvir, en tegen het feit dat hij, in zijn hoedanigheid als toezichthouder op de nationale politie, weinig heeft gedaan om het ongebreidelde criminele geweld tussen Arabieren onderling, dat hun gemeenschap teistert, te beteugelen.

De hoge opkomst onder de Arabische bevolking had twee gevolgen. Ten eerste daalde hierdoor het aantal Knesset-zetels dat beschikbaar was voor de joodse „zionistische“ partijen tot slechts 102, waardoor het voor Netanyahu of Eisenkot nog moeilijker werd om de 61 zetels te halen. Ten tweede zorgde dit ervoor dat de kleinere partijen meer stemmen nodig hadden om de drempel van 3,25% te halen en zo in de Knesset te komen. Hierdoor zijn de partij ‘Volk van Israël’ van Ofer Winter en de ‘Reservisten/Economen’ waarschijnlijk uit de race gevallen, wat ook nadelig was voor zowel Netanyahu als Eisenkot.

Gisteravond leek het pro-Bibi-blok dus een scherpe daling te hebben doorgemaakt, van de huidige 64 zetels naar mogelijk slechts 50 zetels, terwijl Eisenkot weliswaar een kleine voorsprong had, maar nog steeds geen duidelijke overwinning had behaald.

Maar zoals zo vaak het geval is geweest, heeft Netanyahu de gangbare opiniepeilers opnieuw in de steek gelaten en loopt de daadwerkelijke telling van de stembiljetten vanochtend veel gunstiger voor hem uit. Nu woensdagmiddag 86% van de stembiljetten is geteld, staat zijn blok op 53 zetels, terwijl het blok van Eisenkot is geslonken tot 48. Ondertussen staan de Arabische partijen nu op een ongekend aantal van 19 zetels. Het lijkt erop dat de Likud en de ultraorthodoxe fracties hun resultaten in hun traditionele bolwerken hebben weten op te krikken, terwijl verschillende grote Arabische steden (Rahat, Sakhnin, Kfar Qasim) hun stemmen nu pas doorgeven.

Als we echter kijken naar de 14% van de stemmen die nog niet zijn geteld, is er nog ruimte voor aanzienlijke verschuivingen in verschillende richtingen, en de definitieve uitslag zal pas vrijdagochtend bekend zijn. Het grootste deel van de nog niet getelde stemmen bestaat momenteel uit speciale stembiljetten in een „dubbele envelop”, die de afgelopen week zijn uitgebracht door diplomaten, militairen, reservisten, mensen met een handicap en anderen die niet in hun eigen kiesdistrict kunnen stemmen. Er zijn naar schatting 650.000 van deze stembiljetten nog niet geteld, wat overeenkomt met maar liefst 15 zetels in de Knesset, en deze stemmen gaan doorgaans naar joodse of ‘zionistische’ partijen. Het leeuwendeel hiervan bestaat uit stemmen van militairen, en aangezien er maar heel weinig Arabieren en ultraorthodoxen in het leger zitten, zullen die partijen waarschijnlijk een paar zetels verliezen aan de door de Likud of Yashar geleide blokken. Dit zou zelfs de Reservistenpartij weer in het spel kunnen brengen, wat zou kunnen helpen om de cijfers weer in het voordeel van Eisenkot te doen kantelen.

Hoe dan ook, het lijkt gewoon een vorm van poëtische gerechtigheid dat de soldaten en reservisten van de IDF, die sinds 7 oktober de afgelopen drie jaar van de oorlog aan het front hebben gevochten, het laatste woord zullen hebben over wie er als winnaar uit de bus komt in de race om de vorming van de nieuwe regering.

Als we naar de algemene resultaten kijken, is het duidelijk dat toen de Amerikaanse president Donald Trump onlangs Netanyahu steunde als een belangrijke partner bij het ‘afmaken van de klus’ met betrekking tot Iran, dit zeker heeft bijgedragen aan het keren van het tij voor de zittende premier en hem op dit moment een kleine voorsprong heeft opgeleverd. Bibi heeft de verkiezingen nog niet definitief gewonnen, maar hij zit op dit moment aan het stuur als het gaat om het verkrijgen van een mandaat van president Isaac Herzog om als eerste een poging te doen tot het vormen van een coalitieregering – een proces dat hij maar al te goed kent.

Interessant genoeg zou Trump naar verluidt een tegenprestatie eisen door Netanyahu aan te sporen een centristische regering van nationale eenheid te vormen, waarin met name Ben Gvir van extreemrechts geen plaats zou krijgen. Blijkbaar is Washington zeer ontevreden over de herhaalde incidenten van ‘geweld door kolonisten’ door radicale elementen in zijn achterban, terwijl de Saoedi’s laten doorschemeren dat de aanwezigheid van Ben Gvir in het volgende kabinet een totale blokkade zou vormen voor de normalisering van de betrekkingen met Israël.

Dit zou wel eens kunnen betekenen dat de weg vooruit neigt naar een brede centrumregering met Netanyahu (Likud), Eisenkot (Yashar), Naftali Bennett/Yair Lapid (B’Yahad), Avigdor Lieberman (Yisrael Beiteinu) en andere mogelijke ‘zionistische’ partners. Gezien de ernstige bedreigingen en uitdagingen waarmee het land wordt geconfronteerd, is dat geen slechte uitkomst van deze verkiezingen. Maar het zou wel betekenen dat alle relevante partijleiders moeilijke compromissen zullen moeten sluiten over de centrale kwesties van de verkiezingscampagne, zoals het instellen van een staatscommissie die de mislukkingen van 7 oktober onderzoekt, en het invoeren van een algemene dienstplicht voor alle Israëli’s.

Kortom, het zal nog zo’n dag duren voordat het stof van de verkiezingen van gisteren is neergedaald, maar het extra drama van het gekibbel over de coalitievorming moet nog komen.

Door David R. Parsons, senior vicevoorzitter en woordvoerder van de ICEJ